
Telogeen effluvium is een vorm van tijdelijke haaruitval waarbij veel haren tegelijk in de rustfase komen en twee tot vier maanden later uitvallen. In het Engels heet het telogen effluvium. Het haar wordt over het hele hoofd dunner, zonder kale plekken. In de meeste gevallen herstelt het vanzelf zodra de oorzaak voorbij is.
Wat er in de haarcyclus misgaat
Elk haar groeit een paar jaar (anagene fase), krimpt daarna kort in (katagene fase) en rust dan zo’n drie maanden (telogene fase). Aan het eind van die rust valt het uit en begint een nieuw haar te groeien. Gewoonlijk zit maar een klein deel van de haren tegelijk in de rustfase. Volgens dermatologen is het normaal om 50 tot 100 haren per dag te verliezen. Bij telogeen effluvium raakt dat ritme tijdelijk verstoord. Dat is iets heel anders dan erfelijke kaalheid, waarbij een haartransplantatie soms wel een oplossing kan zijn.
Bij telogeen effluvium krijgt het lichaam een flinke schok, bijvoorbeeld door hoge koorts of een operatie. Een groot deel van de groeiende haren schakelt dan in één keer over naar de rustfase. Een overzicht uit 1993 beschreef vijf manieren waarop dat kan gebeuren, waaronder dat groeiende haren te vroeg in de rustfase gaan. U merkt er eerst niets van. Pas als de rustfase voorbij is, komen al die haren tegelijk los.
Waarom de haaruitval pas maanden later begint
Dat is het verwarrende aan deze aandoening. De haaruitval begint meestal twee tot drie maanden na de gebeurtenis die hem uitlokte, soms na vier maanden. Op dat moment voelt u zich vaak allang beter en denkt u niet meer aan die griep of die operatie. Wie terugrekent, vindt de oorzaak vaak alsnog.
| Mogelijke aanleiding | Voorbeelden | Wanneer de uitval meestal begint |
|---|---|---|
| Hoge koorts of zware infectie | Griep, longontsteking, COVID-19 | Twee tot drie maanden later, na COVID-19 vaak iets eerder |
| Operatie of narcose | Grote ingreep, ziekenhuisopname | Twee tot drie maanden later |
| Bevalling | Zwangerschap en bevalling | Twee tot vier maanden na de bevalling |
| Snel en veel afvallen | Crashdieet, eiwitarm eten | Enkele maanden na het begin van het dieet |
| Zware psychische stress | Overlijden, scheiding, baanverlies | Twee tot drie maanden later |
| Medicijnen | Starten, stoppen of wisselen van bepaalde middelen | Wisselend, vaak na enkele maanden |
| Hormonen en schildklier | Stoppen met de pil, te trage of te snelle schildklier | Wisselend |
Na COVID-19 is dit patroon goed onderzocht. Een systematische review uit 2022 bundelde 19 studies met 465 patiënten. Gemiddeld begon de haaruitval 74 dagen na de eerste klachten, dus wat eerder dan bij klassiek telogeen effluvium. De meeste patiënten herstelden, een kleine groep bleef langer haar verliezen.
Over haaruitval na een bevalling bestaat minder harde kennis dan vaak wordt gedacht. Een literatuuronderzoek uit 2016 vond geen goede cijfers over hoe vaak het voorkomt. Meer daarover leest u bij haaruitval na zwangerschap.
Hoe u telogeen effluvium herkent
De klachten lijken bij veel mensen op elkaar:
- U verliest opeens veel meer haar, in de douche, op het kussen en in de borstel. Bij telogeen effluvium kunnen dat er tot zo’n 300 per dag zijn.
- Aan de uitgevallen haren zit vaak een klein wit bolletje. Dat is de wortel van een rustend haar, geen teken dat de haarwortel kapot is.
- Het haar wordt over het hele hoofd dunner, bij de chronische vorm soms wat meer boven de oren. Er ontstaan geen kale plekken.
- De paardenstaart voelt dunner, terwijl de scheiding er vaak nog redelijk uitziet.
- De hoofdhuid is niet rood en schilfert niet.
Een arts doet vaak een trektest. Daarbij pakt de arts voorzichtig een plukje van 40 tot 60 haren vast en trekt er zacht aan. Normaal komen er twee of drie haren mee. Komen er vier tot zes of meer los, dan past dat bij actieve uitval. Kale plekken, littekens of een ontstoken hoofdhuid wijzen juist op iets anders, zoals een kale plek op het hoofd door alopecia areata. Valt het haar binnen enkele weken bijna helemaal uit, bijvoorbeeld na chemotherapie, dan gaat het om anageen effluvium, een ander beeld.

Acuut of chronisch telogeen effluvium
Bij de acute vorm duurt de verhoogde uitval korter dan zes maanden. Dat is veruit de meest voorkomende situatie, en het merendeel van de acute gevallen gaat vanzelf over.
Houdt de uitval langer dan zes maanden aan, dan spreken artsen van chronisch telogeen effluvium. Een studie uit 1996 met 355 patiënten, op 9 na allemaal vrouwen, beschreef dit beeld. De uitval begon vaak plotseling, wisselde in hevigheid en kon lang aanhouden. In weefselonderzoek zagen de haarzakjes er normaal uit, zonder het krimpen dat bij erfelijke haaruitval hoort. Vaak is er bij de chronische vorm geen duidelijke oorzaak te vinden, en het komt vooral voor bij vrouwen tussen 30 en 60 jaar.
Telogeen effluvium of erfelijke haaruitval
Dit onderscheid is belangrijk, omdat de vooruitzichten heel verschillend zijn. Bij erfelijke haaruitval worden de haarzakjes langzaam kleiner en komt het haar dunner terug. Bij telogeen effluvium blijven de haarzakjes intact. Soms komen beide tegelijk voor, en dan maakt de uitval een bestaande erfelijke dunning ineens zichtbaar.
| Telogeen effluvium | Erfelijke haaruitval | |
|---|---|---|
| Begin | Vrij plotseling, enkele maanden na een aanleiding | Geleidelijk, over jaren |
| Waar | Over het hele hoofd | Bij mannen inhammen en kruin, bij vrouwen vooral de scheiding |
| Uitgevallen haren | Veel, lange haren met wit bolletje | Minder opvallend, vaak korte en dunne haren |
| Haarzakjes | Blijven normaal van grootte | Worden kleiner |
| Verloop | Herstelt meestal vanzelf | Gaat zonder behandeling meestal door |
Een eenvoudige methode uit 2005 helpt dermatologen het onderscheid te maken. Patiënten wassen hun haar na vijf dagen zonder shampoo op een vaste manier en verzamelen alle uitgevallen haren. Die worden geteld en op lengte gesorteerd, want veel korte haren wijzen eerder op erfelijke dunning. Meer over de erfelijke vorm vindt u bij alopecia androgenetica.
Welk onderzoek zinvol is
De belangrijkste stap is het gesprek: wat gebeurde er drie maanden voordat de uitval begon? Ziekte, een operatie, een bevalling, een dieet, nieuwe medicijnen of een zware periode. Vaak is daarmee de diagnose al duidelijk.
Is er geen aanleiding te vinden, of duurt de uitval langer dan zes maanden, dan kan de huisarts bloed laten prikken. Meestal wordt dan gekeken naar de schildklier, ijzervoorraad en bloedarmoede. Wij doen zelf geen bloedonderzoek en schrijven geen medicijnen voor. Daarvoor kunt u bij uw huisarts of dermatoloog terecht.
Over ijzer bestaat veel verwarring. Een gecontroleerde studie uit 2010 vergeleek 96 vrouwen met chronisch telogeen effluvium, 285 vrouwen met erfelijke haaruitval en 76 vrouwen zonder haarverlies. IJzertekort kwam bij chronisch telogeen effluvium niet vaker voor dan in de controlegroep. Een lage ijzervoorraad hoort wel behandeld te worden, maar of de uitval daardoor afneemt, is niet bewezen. Wat vitamines wel en niet doen, leest u bij vitamines tegen haaruitval.
Een stukje huid van de hoofdhuid laten onderzoeken (biopt) is zelden nodig. Dat gebeurt vooral als de arts twijfelt tussen telogeen effluvium en een andere vorm van haaruitval.
Behandeling en wat u zelf kunt doen
Bij de acute vorm is wachten vaak de belangrijkste behandeling. De haarzakjes zijn niet beschadigd en gaan vanzelf weer aan de slag. Wel helpt het om de aanleiding aan te pakken, als die nog speelt:
- Eet gevarieerd en voldoende eiwit, en vermijd crashdiëten.
- Laat een tekort dat in het bloed is gevonden behandelen via uw huisarts.
- Denkt u dat een medicijn de oorzaak is, stop er dan niet zelf mee en overleg met de voorschrijvende arts.
- Was en kam uw haar gewoon. Minder vaak wassen voorkomt geen uitval, u ziet de losse haren dan alleen later.
- Gebruik geen strakke vlechten of staarten, zodat er geen extra trek op het haar komt.
Bij de chronische vorm schrijven dermatologen soms minoxidil voor, als lotion of als tablet. Het bewijs daarvoor is beperkt en niet alle dermatologen raden het aan, omdat het in het begin juist extra uitval kan geven. Een terugblikkende studie uit 2017 volgde 36 vrouwen die minoxidil als tablet gebruikten. Zij verloren na zes maanden minder haar, maar er was geen vergelijkingsgroep. Of zo’n middel bij u zinvol is, bespreekt u met uw huisarts of dermatoloog.
De uitval zelf kan veel onrust geven. Een artikel uit 2004 beschreef dat haarverlies vaak meer angst en spanning geeft dan de zichtbare ernst doet vermoeden. Een overzicht uit 2019 waarschuwt artsen daarom om de klacht niet weg te wuiven. Het helpt om te weten dat het haar bij de acute vorm in de regel terugkomt.
Hoe lang telogeen effluvium duurt
De verhoogde uitval duurt meestal drie tot zes maanden. Daarna komen de nieuwe haren op gang. Omdat haar langzaam groeit, duurt het daarna nog een tijd voordat het volume terug is. Dermatologen noemen zes tot negen maanden voordat het haar weer zijn normale volheid heeft. Bij lang haar kan het langer duren voordat de nieuwe haren de lengte van de rest bereiken.
Wordt de scheiding juist steeds breder, of is er na een jaar weinig veranderd, dan kan er erfelijke dunning achter zitten. Speelt uw schildklier mee, lees dan meer bij haaruitval en schildklier.

Telogeen effluvium en een haartransplantatie
Een haartransplantatie is geen behandeling voor telogeen effluvium. Het haar komt bij deze aandoening meestal vanzelf terug, en ook het donorgebied achter op het hoofd kan tijdelijk dunner zijn. Zolang er nog veel haar loslaat, kan niemand goed inschatten wat er na het herstel overblijft. Daarom adviseren wij om eerst het herstel af te wachten.
Blijft er na het herstel een erfelijk patroon zichtbaar, zoals inhammen of een dunne kruin, dan kan een transplantatie wel een optie zijn. Het getransplanteerde haar blijft, maar het eigen haar eromheen kan blijven uitvallen, en niet elke graft slaat aan.
Na een transplantatie kan rond de grafts ook tijdelijk eigen haar uitvallen. Dat lijkt op telogeen effluvium, maar dan plaatselijk, en het haar komt in de regel terug. Hoe vaak dat voorkomt, staat bij de nadelen van een haartransplantatie.
Advies over uw eigen haar
Wat een behandeling bij erfelijke haaruitval kost, leest u bij haartransplantatie kosten.
Twijfelt u of uw haaruitval tijdelijk is of erfelijk? Wij beoordelen uw haar met het oog op erfelijke kaalheid en verwijzen u voor andere oorzaken naar uw huisarts.
U kunt bellen naar 015 700 9755 of mailen naar contact@hairtec.nl.
U kunt ook een gratis adviesgesprek plannen.
Veelgestelde vragen over telogeen effluvium
Wordt u kaal van telogeen effluvium?
Nee. Het haar wordt dunner, maar er ontstaat geen kaalheid. Ook de chronische vorm leidt niet tot kale plekken.
Kan telogeen effluvium terugkomen?
Ja. Een nieuwe aanleiding, zoals opnieuw hoge koorts of een volgende bevalling, kan opnieuw een periode van uitval geven.
Is telogeen effluvium hetzelfde als haaruitval door stress?
Stress is een van de mogelijke oorzaken. Telogeen effluvium is de naam voor het patroon van uitval, welke aanleiding er ook achter zit.
Groeit het haar na telogeen effluvium net zo dik terug?
Bij de acute vorm meestal wel, omdat de haarzakjes niet beschadigd raken. Speelt er ook erfelijke haaruitval, dan komt niet al het haar even vol terug.
Hebben mannen ook telogeen effluvium?
Ja, al zien artsen het vaker bij vrouwen. Bij mannen valt het soms minder op door korter haar, of wordt het voor beginnende kaalheid aangezien.
Valt bij telogeen effluvium ook ander lichaamshaar uit?
Meestal valt het vooral op het hoofd op. Bij hevige uitval kunnen ook wenkbrauwen en lichaamshaar wat dunner worden. Ontstaan er scherp begrensde kale plekken, dan past dat eerder bij een andere aandoening.
Wanneer moet u met haaruitval naar de huisarts?
Als er kale plekken ontstaan, als de hoofdhuid rood is, schilfert, jeukt of pijn doet, als haren afbreken in plaats van uitvallen, of als u ook andere klachten heeft, zoals moeheid, kouwelijkheid, hartkloppingen of bij vrouwen een onregelmatige menstruatie, acne of meer lichaamshaar.









