Haaruitval bij jongeren

Ook tieners en jongvolwassenen kunnen haaruitval krijgen. Meestal heeft dat een tijdelijke of goed te achterhalen oorzaak. De bekendste zijn tijdelijke uitval na ziekte, stress of streng lijnen (telogeen effluvium), ronde kale plekken door alopecia areata en erfelijke kaalheid die al vroeg begint. Ook strakke kapsels, sommige medicijnen en een ijzertekort kunnen meespelen. Tijdelijke uitval neemt meestal binnen drie tot zes maanden af nadat de oorzaak is weggenomen, al duurt het daarna nog even voordat het haar weer vol is. Erfelijke kaalheid zet geleidelijk door. Een arts kan met onderzoek van de hoofdhuid en zo nodig bloedonderzoek vaststellen welke oorzaak speelt.

Wanneer is haaruitval op jonge leeftijd niet meer normaal?

Wie op zijn zeventiende ziet dat de inhammen dieper worden, of als twintigjarige ineens plukken haar in de afvoer vindt, schrikt meestal flink. Toch verliest iedereen elke dag haren, ook op jonge leeftijd. Gemiddeld gaat het om 50 tot 100 haren per dag, en na het wassen of borstelen lijkt dat al snel meer. Zorgelijk wordt het pas als het patroon verandert. Denk aan een kale plek die er vorige maand nog niet was, een scheiding die zichtbaar breder wordt of een haarlijn die op foto’s van een jaar geleden duidelijk lager lag. Dat zegt meer dan het aantal haren in de borstel.

De oorzaken op een rij

Bij jongeren spelen vaak andere oorzaken dan bij vijftigers. Het overzicht hieronder helpt om in te schatten waar u aan moet denken. Een diagnose stelt alleen een arts.

Oorzaak	Hoe het eruitziet	Gaat het vanzelf over?
Erfelijke kaalheid	Bij jongens inhammen of een dunnere kruin, bij meisjes vooral dunner haar bovenop	Nee, het zet geleidelijk door
Telogeen effluvium	Meer haren dan normaal, verspreid over het hele hoofd, twee tot drie maanden na ziekte, stress of afvallen	Meestal wel, binnen drie tot zes maanden na het wegvallen van de oorzaak
Alopecia areata	Ronde of ovale, gladde kale plekken die vrij plotseling ontstaan	Vaak wel, maar soms pas na maanden tot jaren
Strakke kapsels	Dunner haar langs de haarlijn en de slapen, op de plekken waar het haar trekt	In het begin wel, na jaren van trekken soms niet meer
Medicijnen en middelen	Meestal verspreide uitval die begint na het starten met een middel	Vaak wel na stoppen of aanpassen, altijd in overleg met de arts
IJzertekort of schildklierprobleem	Verspreid dunner haar, vaak samen met moeheid	Ja, als het tekort of de aandoening wordt behandeld
Haartrekken (trichotillomanie)	Plekken met afgebroken haren van verschillende lengte	Meestal groeit het haar terug als het trekken stopt

Erfelijke kaalheid begint soms al in de tienerjaren

Erfelijke kaalheid wordt vaak gezien als iets voor mannen van middelbare leeftijd, maar bij een deel begint het veel eerder. In een Amerikaans onderzoek onder mannen uit de algemene bevolking had 16 procent van de 18- tot 29-jarigen al matige tot uitgebreide kaalheid. In een kinderdermatologische praktijk in New York was het zelfs de meest voorkomende oorzaak van haaruitval bij tieners, met een gemiddelde leeftijd van bijna 15 jaar bij het eerste bezoek. Bij jongens begint het meestal bij de inhammen of op de kruin. Meisjes krijgen eerder een dunnere haardos bovenop het hoofd, terwijl de haarlijn blijft staan. Meer over het verloop bij vrouwen leest u in het artikel over haarverlies bij vrouwen.

Tijdelijke uitval na ziekte, stress of streng lijnen

Na een periode met hoge koorts, een flinke griep, examenstress of snel afvallen kunnen veel haren tegelijk in de rustfase belanden. Ongeveer twee tot drie maanden later vallen ze uit, verspreid over het hele hoofd. Dat heet telogeen effluvium. Het ziet er heftig uit, maar de haarzakjes blijven gewoon werken. Meer over deze vorm leest u bij haaruitval door stress. Streng lijnen verdient extra aandacht. Wie maandenlang weinig eet of hele voedselgroepen schrapt, krijgt minder eiwit, ijzer en zink binnen. Bij jongeren die zich zorgen maken over hun gewicht of eetpatroon is de huisarts een goed eerste aanspreekpunt. Merkt u als ouder dat uw kind steeds minder eet, bespreek dat dan ook met de huisarts.

Kale plekken door alopecia areata

Alopecia areata is een auto-immuunaandoening waarbij het afweersysteem de haarwortels aanvalt. Er ontstaan dan vrij plotseling ronde of ovale kale plekken, meestal op de hoofdhuid, soms ook in de wenkbrauwen of de baard. Het is niet besmettelijk. Volgens de Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie herstelt de haargroei in de meeste gevallen vanzelf, binnen enkele maanden tot jaren. Bij kleine plekken is het herstel meestal volledig. Ontstaat de aandoening op jonge leeftijd of is de kaalheid uitgebreid, dan is die kans kleiner. Een dermatoloog kan behandelen met bijvoorbeeld corticosteroïden. Meer uitleg over losse kale plekken vindt u in kale plek op het hoofd.

Strakke staarten, knotjes en vlechten

Haar dat dagelijks strak naar achteren wordt getrokken, kan op den duur uitvallen op de plekken waar de spanning het grootst is. Dat heet tractie-alopecia. Strakke paardenstaarten en knotjes, hairextensions, weaves en strakke vlechten zoals cornrows geven het meeste risico. In het begin herstelt het haar zodra de spanning wegvalt. Wie jarenlang hetzelfde strakke kapsel draagt, loopt kans dat de haarwortels blijvend beschadigd raken. Wissel daarom af en toe van kapsel en draag het haar regelmatig los.

Medicijnen, sportmiddelen en alcohol

Een middel dat jongeren vaak gebruiken is isotretinoïne, voorgeschreven tegen ernstige acne. In een systematische review kreeg 3,2 procent van de gebruikers met een dosis onder 0,5 mg per kilo lichaamsgewicht per dag haaruitval, tegen 5,7 procent bij een hogere dosis. Het gaat dan meestal om telogeen effluvium, dus verspreide uitval. Stop nooit zelf met een voorgeschreven middel, maar bespreek de klachten met de arts die het voorschreef. Bij jonge mannen die testosteron of andere anabole steroïden gebruiken, speelt nog iets anders. Die middelen versnellen bij een erfelijke aanleg het proces van kaalheid, omdat het lichaam een deel van die hormonen omzet in DHT. Wat bij een twintiger met aanleg al begonnen was, kan daardoor jaren eerder zichtbaar worden. Ook veel alcohol is niet goed voor het haar; meer daarover leest u in haarverlies door alcohol.

IJzertekort en de schildklier

Meisjes en vrouwen die menstrueren, verliezen elke maand ijzer en hebben daardoor meer kans op een tekort. Het Voedingscentrum noemt ook vegetariërs als groep die op de ijzerinname moet letten. Een tekort geeft vaak moeheid en kan het haar dunner maken. Een te snel of te traag werkende schildklier kan eveneens haaruitval geven. Beide zijn met bloedonderzoek bij de huisarts vast te stellen. Slik geen ijzerpillen op de gok, want te veel ijzer is ook schadelijk.

Haartrekken

Sommige jongeren trekken, vaak zonder het goed te merken, aan hun haar bij spanning, verveling of concentratie. Als dat een vast patroon wordt, heet het trichotillomanie. Het begint meestal in de kindertijd of de puberteit. De plekken hebben dan afgebroken haren van verschillende lengte. Meestal groeit het haar terug als het trekken stopt. Gedragstherapie met zogeheten habit reversal training werkt bij veel mensen, en de huisarts kan daarvoor doorverwijzen.

Wanneer laat u het bekijken?

Een gesprek met de huisarts is zinvol als een van deze situaties speelt:

• er zijn ronde kale plekken ontstaan
• de uitval duurt langer dan zes maanden
• de inhammen of de kruin wijken zichtbaar terug
• de uitval gaat samen met moeheid, gewichtsverandering, een onregelmatige menstruatie of acne die ineens erger wordt
• de hoofdhuid schilfert, jeukt of doet pijn
• er zijn plekken met afgebroken haren

Bent u jonger dan achttien, neem dan gerust een ouder of verzorger mee. De huisarts kijkt naar de hoofdhuid, vraagt naar medicijnen, eetpatroon en familie en laat zo nodig bloed prikken. Bij twijfel volgt een verwijzing naar de dermatoloog.

Welke behandeling past bij welke leeftijd?

Veel middelen tegen erfelijke kaalheid zijn alleen bedoeld voor volwassenen. Voor jongeren onder de achttien begint de aanpak daarom bijna altijd bij de oorzaak.

Aanpak	Onder de 18 jaar	Vanaf 18 jaar
Oorzaak wegnemen (kapsel, voeding, stress, middelen)	Altijd de eerste stap	Altijd de eerste stap
IJzer of vitamines	Alleen bij een aangetoond tekort	Alleen bij een aangetoond tekort
Minoxidil op de hoofdhuid	Volgens de bijsluiter niet onder de 18 jaar	De 5%-oplossing is voor mannen met erfelijke kaalheid, zichtbaar effect pas na vier maanden of langer
Finasteride (tablet)	Niet voor kinderen en jongeren	Op recept, voor mannen met erfelijke kaalheid in een vroeg stadium, niet voor vrouwen
Behandeling van alopecia areata	Via de dermatoloog	Via de dermatoloog
Haartransplantatie	Niet mogelijk	Pas als het patroon stabiel is; de arts bespreekt de mogelijkheden in het adviesgesprek

Voor jongvolwassenen met haar dat begint uit te dunnen, kan naast medicatie ook een receptorbehandeling worden besproken. Een arts beoordeelt eerst of dat in uw situatie zinvol is, en bij erfelijke kaalheid is het effect beperkt.

Een haartransplantatie op jonge leeftijd

Bij erfelijke kaalheid op jonge leeftijd is het verleidelijk om snel iets te willen doen. Toch is het verstandig om niet te snel te beslissen. Het haarverlies gaat namelijk door, ook na een transplantatie. Wie op zijn tweeëntwintigste een lage haarlijn laat plaatsen, kan tien jaar later een kale strook achter die haarlijn krijgen, terwijl het donorgebied maar een beperkte voorraad haarzakjes heeft. Daarom adviseren artsen meestal om te wachten tot het patroon van het haarverlies stabiel is. Welke leeftijdsgrenzen daarbij gelden, leest u in vanaf welke leeftijd een haartransplantatie mogelijk is. Is het patroon wel stabiel, dan kan een haartransplantatie kale zones opvullen met haar uit het donorgebied. Het getransplanteerde haar blijft, maar het eigen haar eromheen kan blijven uitvallen, en niet elke graft slaat aan. Daarom wordt vaak ook besproken hoe het resterende eigen haar zo lang mogelijk behouden blijft.

Als ouder van een tiener met haaruitval

Haarverlies weegt op jonge leeftijd vaak zwaar. In onderzoek onder mannen van 18 tot 50 jaar hadden de jongste mannen met haarverlies er de meeste last van, bijvoorbeeld doordat ze het gevoel hadden dat anderen het zagen. Neem het daarom serieus als uw kind er iets over zegt. Koop liever geen haarpillen of serums via internet voordat duidelijk is wat er speelt. Een afspraak bij de huisarts levert meer op, en een kind dat merkt dat het serieus wordt genomen, praat er ook makkelijker over. Ziet u dat uw kind somber wordt of zich terugtrekt door het haarverlies, bespreek dat dan ook met de huisarts.

Vragen over uw eigen situatie

Bent u volwassen en wilt u weten of uw haarverlies erfelijk is en wat de mogelijkheden zijn? Bel dan 015 700 9755, mail naar contact@hairtec.nl of plan een gratis adviesgesprek in de kliniek in Delft. Bent u jonger, dan is de huisarts de eerste stap.

Veelgestelde vragen over haaruitval bij jongeren

Kan erfelijke kaalheid al op de middelbare school beginnen?

Ja. Bij een deel van de jongens worden de inhammen al in de tienerjaren dieper, en ook bij meisjes kan het haar bovenop dan al dunner worden. Hoe sneller het gaat, verschilt sterk per persoon.

Gaat haaruitval in de puberteit vanzelf over?

Dat hangt af van de oorzaak. Uitval na een griep of een stressvolle periode komt doorgaans weer in balans, maar erfelijke kaalheid stopt niet als de puberteit voorbij is. Als het haar na een half jaar nog steeds dunner wordt, is een bezoek aan de huisarts verstandig.

Word ik kaal van het dragen van een pet?

Nee. Een pet veroorzaakt geen erfelijke kaalheid. Alleen iets dat dag in dag uit strak aan het haar trekt, zoals een strakke staart of vlechten, kan het haar op de trekplekken laten uitvallen.

Mag een tiener minoxidil gebruiken?

Volgens de bijsluiter is minoxidil niet bedoeld voor mensen jonger dan 18 jaar, omdat de veiligheid in die groep niet is vastgesteld. Een arts of dermatoloog kan bespreken wat in een specifieke situatie wel kan.

Groeit het haar terug bij alopecia areata?

Bij de meeste jongeren met een of enkele kleine plekken groeit het haar uiteindelijk vanzelf terug. Hoe lang dat duurt, is niet te voorspellen. Een dermatoloog kan beoordelen of behandeling zinvol is.

Vanaf welke leeftijd kan ik een haartransplantatie laten doen?

Een haartransplantatie is niet mogelijk voor minderjarigen. Ook voor jongvolwassenen geldt dat het haarverlies eerst een stabiel patroon moet hebben, omdat het eigen haar na de ingreep kan blijven uitvallen.